BỘ Y TẾ HƯỚNG DẪN NGƯỜI DÂN PHÒNG BỆNH NÃO MÔ CẦU

Ngày cập nhật: 03/02/2016

Trước nguy cơ bệnh não mô cầu thành dịch tại TP Hồ Chí Minh, miền Bắc cũng xuất hiện bệnh, lại trong điều kiện thời tiết rét thuận lợi cho vi khuẩn này phát triển, Bộ Y tế đã khuyến cáo người dân thực hiện vệ sinh phòng dịch.

5 - 10% tử vong

Ông Nguyễn Văn Bình, Cục trưởng Cục Y tế Dự phòng (Bộ Y tế) cho biết, bệnh viêm màng não do não mô cầu là bệnh viêm màng não do vi khuẩn, gây nên tình trạng nhiễm trùng ở màng não, tổn thương ở não. Nếu phát hiện sớm và điều trị kịp thời, tỷ lệ tử vong từ 5-10%.

Biến chứng nhiễm trùng huyết do não mô cầu gây ra rất nguy hiểm, có thểkhiến người bệnh sốc, tử vong nhanh chóng. Ảnh: Cấp Nguyễn

Bệnh viêm màng não do một vài loài vi khuẩn khác nhau gây nên. Vi khuẩn não mô cầu Neisseria meningitidis là một trong những loại vi khuẩn gây nên các vụ dịch lớn, 6 nhóm huyết thanh gây bệnh của vi khuẩn não mô cầu là A, B, C, W135, X và Y có thể gây dịch.

Nguy hiểm ở chỗ, vi khuẩn não mô cầu cư trú tại vùng họng, mũi của người bệnh nên dễ dàng lây truyền qua đường hô hấp khi bệnh nhân ho, xuất tiết mũi… vi khuẩn theo những giọt nước bọt li ti bắn ra ngoài. Bệnh lây trực tiếp do tiếp xúc gần hoặc gián tiếp qua trung gian đồ dùng chung có dính chất tiết từ đường hô hấp của người lành mang trùng. Thời gian ủ bệnh trung bỡnh từ 2 ngày đến 10 ngày.

Triệu chứng chính của bệnh là sốt cao, đau đầu, buồn nôn và nôn, cổ cứng, nhạy cảm với ánh sáng, lơ mơ. Vi khuẩn não mô cầu gây nên các tổn thương ở não, làm mất khả năng nghe và khả năng học tập, nặng hơn là nhiễm trùng máu.

Tại các nước nhiệt đới, bệnh gia tăng khi thời tiết, khí hậu thay đổi. Bệnh lây lan tại những nơi tập trung đông người.

Tại Việt Nam, giai đoạn từ năm 2001- 2011, trung bình ghi nhận 650 trường hợp mắc bệnh viêm màng não do não mô cầu mỗi năm, chủ yếu ở các tỉnh khu vực miền Bắc. Bệnh có xu hướng giảm từ năm 2006 đến nay (năm 2011 ghi nhận 305 trường hợp mắc và 04 trường hợp tử vong). Bệnh xảy ra chủ yếu vào mùa xuân.

Theo đánh giá của các bác sĩ, bệnh này cũng rất hiếm gặp. Và trên thực tế, gần 6 năm nay, dịch não mô cầu mới quay trở lại và gây bệnh tại TP Hồ Chí Minh với hơn 10 ca mắc. Ca bệnh đầu tiên ở miền Bắc cũng được phát hiện và những người tiếp xúc với ca bệnh này đều đang được giám sát sức khỏe, được cấp thuốc uống dự phòng.

Vệ sinh để phòng bệnh

Đánh giá nguy cơ dịch não mô cầu lây lan ra cộng đồng, Cục Y tế dự phòng khuyến cáo mạnh mẽ người dân thực hiện tốt một số biện pháp sau để phòng bệnh.

- Thực hiện tốt vệ sinh cá nhân: thường xuyên rửa tay bằng xà phòng, súc miệng, họng bằng các dung dịch sát khuẩn mũi họng thông thường.

- Thực hiện tốt vệ sinh nơi ở: thông thoáng nơi ở, nơi làm việc.

- Chủ động tiêm phòng vắc xin phòng bệnh.

- Khi có biểu hiện sốt cao, đau đầu, buồn nôn và nôn, cổ cứng, cần đến ngay cơ sở y tế để được khám và điều trị.

- Khi phạt hiện người nghi ngờ mắc bệnh viêm màng nõ do não mô cầu cần thông báo theo đường dây nóng của y tế địa phương để được điều tra giám sát xử lý kịp thời.

Nếu ở các cơ sở y tế, việc sử dụng các dung dịch khử khuẩn tay trước và sau tiếp xúc với mỗi ca bệnh giúp hạn chế việc lây nhiễm từ bệnh nhân này sang bệnh nhân khác.

Vấn đề chích ngừa

Các bệnh nhiễm trùng có thể phòng ngừa bằng tiêm văcxin. Tuy nhiên, tiêm văcxin phù hợp lại là những vấn đề khác. Cho đến nay, chưa có loại văcxin nào đảm bảo gây miễn dịch đủ cùng lúc cho cả 6 loại vi khuẩn não mô cầu A, B, C, X, Y và W135. Việc chọn lựa văcxin thường dựa vào đặc điểm của vùng dịch để có loại phù hợp.
Trên thị trường hiện nay có loại văcxin nhị liên cho nhóm A, C như Mevac AC hoặc nhóm C và Y kèm Hib như MenHibrix. Ngoài ra, có loại tứ liên có tác dụng gây miễn dịch cho 4 nhóm A, C, Y và W-135, có thể là loại polysaccaride như Menomune, hoặc loại conjugate như Menactra, Menveo. Văcxin chuyên dành cho nhóm B chỉ mới được đưa vào sử dụng gần đây là Bexsero và Trumenba. Ở Việt Nam cũng có dạng văcxin kết hợp cho hai nhóm B và C: VA-Mengoc BC.

Ảnh của Phytomart -Sống khỏe, sống đẹp.

 

Một số lưu ý khi chích ngừa văcxin:

-Văcxin nhóm nào chỉ có thể phòng ngừa nhóm đó và không có tác dụng phòng ngừa chéo cho các nhóm khác. Ở vùng Đông Nam Á, nhóm A là tác nhân gây bệnh phổ biến nhất. Ở Việt Nam, một số ca gây bệnh nhóm B và C đã được ghi nhận.

- Khá nhiều thông tin ghi nhận không có văcxin phòng ngừa nhóm B. Điều này hiện nay không đúng vì văcxin nhóm B mới được đưa vào sử dụng gần đây. Trumenba được FDA Mỹ cấp phép vào tháng 10/2014 và Bexsero được cấp phép vào tháng 1. Ở Việt Nam, để đảm bảo phòng ngừa cả ba nhóm A, B, C, phải chủng ngừa cả hai loại văcxin.
- Văcxin não mô cầu A-C nằm trong lịch tiêm chủng quốc gia nhưng thuộc nhóm không bắt buộc và có thể phải trả chi phí thêm. Việc chủng ngừa thường được thực hiện lúc 18 tháng tuổi và lặp lại 3 năm một lần.
Do bệnh có thể xảy ra ở nhiều độ tuổi, việc chủng ngừa có thể áp dụng cho cả trẻ em lẫn người lớn.

Chẩn đoán sớm

Việc chẩn đoán và điều trị não mô cầu đã được Bộ Y tế ra văn bản hướng dẫn. Điều cần nhấn mạnh là bệnh lý gây ra do não mô cầu có thể rất nặng, diễn tiến nhanh và có thể đưa đến tử vong trong vòng 24 giờ sau khi phát bệnh. Do đó, chờ đợi những triệu chứng điển hình như ban xuất huyết hay cứng cổ có thể là quá trễ. Mặt khác, soi hoặc cấy ra vi khuẩn không giúp phân biệt được người mang khuẩn hay bệnh nhân thực sự. Do đó, chẩn đoán sớm chủ yếu dựa vào yếu tố dịch tể học và kinh nghiệm của bác sĩ lâm sàng.
Về phía bệnh nhân, cần biết là có khá nhiều trường hợp nhiễm siêu vi khác có biểu hiện tương tự nhưng diễn tiến và dự hậu khác rất nhiều. Trên nguyên tắc, khi một người có các biểu hiện sốt, nhức đầu, việc tự điều trị bằng các thuốc cảm sốt không ghi toa là hợp lý và bệnh nhân luôn được khuyên là đi khám bác sĩ nếu triệu chứng không thuyên giảm sau 48-72 giờ. Tuy nhiên, trong trường hợp nhiễm não mô cầu, đây có thể là khoảng thời gian vàng trong điều trị để ngăn ngừa các biến chứng nặng. Vì thế, không nên chần chừ khi có nghi vấn, đặc biệt khi có yếu tố nguy cơ tiếp xúc bệnh nhân trước đó.

Tiến sĩ, bác sĩ Võ Xuân Quang
Phòng khám Đa khoa Quốc tế Yersin

(Theo Hồng Hải - dantri.com.vn)

Đang tải...